Dnia 1 marca 2023 r. w budynku Ministerstwa Edukacji i Nauki odbyła się premiera książki „Kowboj. Jak nigdy się nie poddać. Historia Zbigniewa Matysiaka”, którą opracował Rafał Dobrowolski. Publikacja została wydana przez Polską Fundację Humanistyczną im. Wincentego Kadłubka. W głównej mierze jest to publikacja wspomnieniowa zawierająca spisane przez kilkanaście lat relację Zbigniewa Matysiaka „Kowboja” – żołnierza Armii Krajowej, a później członka oddziału Romana Dumy „Romana” podporządkowanego w 1945 r. pod rozkazy Hieronima Dekutowskiego „Zapory”.

Zbigniew Matysiak urodził się 26 marca 1926 roku w Lublinie. Jako wysportowany harcerz i młody bokser już w wieku piętnastu lat znalazł się w konspiracji niepodległościowej, a dwa lata później złożył przysięgę jako członek lubelskiej grupy konspiracyjnej AK. W 1945 r. trafił do oddziału Romana Dumy „Romana”, należącego do zgrupowania samoobrony AK-DSZ Hieronima Dekutowskiego „Zapory” walczącym z systemem komunistycznym. Brał udział w wielu akcjach zbrojnych w rejonie kraśnickim i janowskim. W maju 1946 r. został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa. Trafił do ciężkiego aresztu UB przy ul. Krótkiej w Lublinie, następnie do więzienia śledczego o złej sławie na Zamku Lubelskim i do więzienia w Sieradzu. Był torturowany i skazany, ale nie przyznał się do członkostwa w organizacjach konspiracyjnych. Wyszedł na wolność w 1947 r. za sprawą amnestii. Zmagał się z przeciwnościami tworzonymi przez władze komunistyczne wobec żołnierzy podziemia niepodległościowego. Był inwigilowany, nie mógł znaleźć pracy, a jako „zapluty karzeł reakcji” zwalniano go z pracy bez powodu. Po kilku latach zmian udało mu się dostać Lubelskiej Fabryki Wag, gdzie pracował do emerytury. W międzyczasie powrócił do aktywnego życia jako sportowiec – kolarz, rajdowiec i trener, odnosząc wspaniałe sukcesy (w tym rajdowego mistrza Polski). Po przemianach ustrojowych w latach 90. jako emeryt prowadził niezwykle aktywne życie kombatanta i świadka historii. Mimo problemów zdrowotnych nieustannie brał udział w uroczystościach i spotkaniach z młodzieżą. Był również twórcą odznaki Związku Zaporczyków, przyznawanej byłym żołnierzom Zgrupowania Oddziałów AK-DSZ-WiN. Decyzją z dnia 13 sierpnia 2018 roku minister obrony narodowej Mariusz Błaszczak awansował Zbigniewa Matysiaka do stopnia podpułkownika za jego zasługi podczas wojny, a także za przekazywanie kolejnym pokoleniom wiedzy o wojnie i świadectwa patriotyzmu. Po nieustępliwej walce z chorobą „Kowboj” zmarł rankiem 13 września 2018 roku.

>>> Zobacz także: biogram Zbigniewa Matysiaka ps. „Kowboj” <<<

Książka poświęcona historii Zbigniewa Matysiaka składa się z dwóch części. Pierwsza część, która stanowi „trzon” książki, zawiera zapis wspomnień Kowboja zebranych i utrwalonych przez kilkanaście lat jego życia. Materiały te były przechowywane w rodzinnych zbiorach. Historia opowiadana przez Kowboja, jest uzupełniana archiwalnymi wspomnieniami jego żony – Zofii Rosłowicz sanitariuszki Armii Krajowej, działającej w konspiracji pod pseudonimem „Lala”. Tak zbudowana narracja pokazuje nam wydarzenia znane z podręczników do historii w sposób spersonalizowany, dość często ukazując nam również emocje uczestników tamtych wydarzeń. To nie tylko suche fakty. Emocje te mogą nam pomóc lepiej zrozumieć wydarzenie sprzed ponad 80 lat. Druga część książki to wspomnienia o „Kowboju” spisane przez osoby z jego bliskiego otoczenia. Bardzo ciekawym źródłem poznania historii naszego Bohatera jest relacja jego córki Pani Iwonny Pidek. Jest to bardzo osobista i sentymentalna opowieść. Warto zaznaczyć, że Pan Zbigniew był człowiekiem, który często inspirował do działania, co odzwierciedlają pozostałe wspomnienia. W tym miejscu możemy również poznać „Kowboja” jako nauczyciela, życiowego mentora dla jego sportowych podopiecznych. Przecież przez kilkanaście lat pełnił funkcję trenera sportów motocyklowych. Był wzorem do naśladowania.

>>> Czytaj także: „Kowboj” z Armii Krajowej – rozmowa zamiast życiorysu<<<

Autor książki – Rafał Dobrowolski urodził się w Bełżycach na Lubelszczyźnie, można powiedzieć, że kolebce działalności oddziału mjr. Hieronima Dekutowskiego „Zapory”, w którym również służył „Kowboj”. Od ponad 20 lat pracuje w Warszawie, a od 11 lat należy do Grupy Historycznej „Zgrupowanie Radosław”, gdzie między innymi jest odpowiedzialny za organizację i prowadzenie żywych lekcji historii dla dzieci i młodzieży. Rafał Dobrwolski jest pomysłodawcą i współorganizatorem „Rajdu mjr. Zapory” – największego rajdu historycznego w Polsce, a także inicjatorem trwającej budowy pomnika mjr. Hieronima Dekutowskiego, ps. „Zapora”, w Bełżycach.

>>> Przeczytaj recenzję książki przygotowaną przez dr. Bartłomieja Szyprowskiego <<<

Zdjęcie główne: MEiN.