Formacje partyzanckie dowodzone przez mjr. Hieronima Dekutowksiego „Zaporę” stanowiły najważniejsze ośrodki oporu zbrojnego przeciwko niemieckiemu i sowieckiemu okupantowi na Lubelszczyźnie. Ich żołnierze i członkowie od pseudonimu dowódcy ochrzczeni zostali „Zaporczykami”. Działali nieprzerwanie do 1947 roku, a ich pozostałości aż do 1954 roku. Ostatni żołnierz Zgrupowania poległ w walce w 1963 roku. Oddziały partyzanckie „Zapory” wyróżniały się ideowością, dyscypliną, dobrym wyszkoleniem, karnością i przede wszystkim skutecznością. Przeprowadziły setki akcji zbrojnych przeciwko okupantowi niemieckiemu, jak i reżimowi komunistycznemu.

Hieronim Dekutowski „Zapora” był jednym z najsłynniejszych bohaterów antysowieckiej partyzantki, najbardziej poszukiwanym przez oddziały NKWD i UB żołnierzem Lubelszczyzny. Zanim do tego doszło to już był legendą. W czasie okupacji niemieckiej został cichociemnym, a po wylądowaniu w kraju świetnym organizatorem i partyzantem. Zasłynął jako obrońca mieszkańców Zamojszczyzny przed represjami niemieckimi, później jako dowódca Oddziału Dyspozycyjnego Kedywu AK Lublin. Budził lęk i podziw wśród wrogów. Po wkroczeniu sowietów podjął dalszą walkę o niepodległość. Był człowiekiem, który „trząsł całą Lubelszczyzną”. Największy wróg komunistów, ale ojciec dla swoich żołnierzy. Aresztowany we wrześniu 1947 roku i zamordowany po brutalnym śledztwie.

Życiorys mjr. Hieronima Dekutowskiego oraz jego żołnierzy to doskonały przykład ukazania działalności wszystkich Żołnierzy Wyklętych, którzy walczyli najpierw przeciwko Niemcom, a później sowietom i systemowi komunistycznemu, a ich jedynym celem była wolna Ojczyzna. Analizując ich biografie można wysnuć wniosek, że była to ciągła praca konspiracyjna, bez chwili wytchnienia. Najpierw ryzykowali życie i zdrowie w walce z okupantem niemieckim, a później od samego początku istnienia Polski Lubelskiej byli atakowani i mordowani. Całe podziemie prolondyńskie, w tym również „Zaporczycy”, było zwalczane zbrojnie, atakowane propagandowo i oskarżane o współpracę z okupantem niemieckim. „Zaplute karły reakcji” – tak głosiły plakaty propagandowe, a prawda była inna.

Moje publikacje

Zachęcam do przeczytania moich publikacji edukacyjnych przygotowanych dla Oddziałowego Instytutu Pamięci Narodowej w Lublinie. Prace te, związane z tematyką Zaporczyków, zostały opublikowane zarówno w formie papierowej, jak i elektronicznej.

Tadeusz Radwański „Kostek”. „Wyklęty” z Annopola

Broszura edukacyjna przedstawiająca losy Tadeusza Radwańskiego ps. „Kostek” – żołnierza podziemia niepodległościowego NSZ-AK-DSZ z Annopola na Lubelszczyźnie.

Szlakami walk oddziału partyzanckiego AK-WiN Hieronima Dekutowskiego „Zapory” 1944-1956

Przewodnik historyczno-turystyczny z serii „Śladami Bohaterów” przedstawiający trasę „Szlakami walk oddziału partyzanckiego AK–WiN Hieronima Dekutowskiego „Zapory” w latach 1943–1956”.

Hieronim Dekutowski „Zapora” (1918-1949)

Broszura edukacyjna przedstawiająca losy mjr. Hieronima Dekutowskiego „Zapory” – słynnego cichociemnego, legendarnego dowódcy antykomunistycznej partyzantki na Lubelszczyźnie.

Najnowsze wpisy na stronie

Wątek Zaporczyków w retrokryminałach o Zydze Maciejewskim

Wątek Zaporczyków w retrokryminałach o Zydze Maciejewskim

Kryminał to gatunek literacki, który nieustannie fascynuje czytelników swoimi intrygującymi zagadkami, skomplikowanymi postaciami i zawiłymi fabułami… Marcin Wroński, znany polski autor, sięgnął po ten gatunek, tworząc serię retrokryminałów osadzonych w Lublinie, gdzie główny bohater, komisarz Zyga Maciejewski, staje w obliczu tajemniczych zbrodni. Większość książek z serii dzieje się w przedwojennym Lublinie, lecz kilka tomów poświęconych jest czasom powojennym. Marcin Wroński w tomie „Pogrom w przyszły […]

Czytaj więcej
Test z wiedzy o Zaporczykach

Test z wiedzy o Zaporczykach

W dniu 8 marca 2024 roku wspólnie z Instytutem Pamięci Narodowej, Oddział w Lublinie, zorganizowaliśmy turniej historyczny dla szkół ponadgimnazjalnych pod nazwą „My nigdy się nie poddamy – Zaporczycy”. Poniżej znajduje się test, który uczestnicy turnieju musieli rozwiązać. Zachęcam do wzięcia udziału i sprawdzenia swojej wiedzy na temat historii zgrupowania oddziałów partyzanckich AK-WiN pod dowództwem majora „Zapory”. Informacyjnie, podczas turnieju trzy osoby udzieliły poprawnych odpowiedzi […]

Czytaj więcej
„My nigdy nie poddamy się” – turniej wiedzy o Zaporczykach

„My nigdy nie poddamy się” – turniej wiedzy o Zaporczykach

W tym roku przypada 75. rocznica śmierci majora Hieronima Dekutowskiego ps. „Zapora” oraz jego towarzyszy, którzy zostali zamordowani 7 marca 1949 r. strzałem w tył głowy w murach więzienia MBP przy ulicy Rakowieckiej w Warszawie. W hołdzie dla pamięci „Zapory”, portal Zaporczycy.com.pl we współpracy z Instytutem Pamięci Narodowej – Oddział w Lublinie organizuje turniej historyczny pt. „My nigdy nie poddamy się – Zaporczycy”. Turniej skierowany […]

Czytaj więcej