Formacje partyzanckie dowodzone przez mjr. Hieronima Dekutowksiego „Zaporę” stanowiły najważniejsze ośrodki oporu zbrojnego przeciwko niemieckiemu i sowieckiemu okupantowi na Lubelszczyźnie. Ich żołnierze i członkowie od pseudonimu dowódcy ochrzczeni zostali „Zaporczykami”. Działali nieprzerwanie do 1947 roku, a ich pozostałości aż do 1954 roku. Ostatni żołnierz Zgrupowania poległ w walce w 1963 roku. Oddziały partyzanckie „Zapory” wyróżniały się ideowością, dyscypliną, dobrym wyszkoleniem, karnością i przede wszystkim skutecznością. Przeprowadziły setki akcji zbrojnych przeciwko okupantowi niemieckiemu, jak i reżimowi komunistycznemu.

Hieronim Dekutowski „Zapora” był jednym z najsłynniejszych bohaterów antysowieckiej partyzantki, najbardziej poszukiwanym przez oddziały NKWD i UB żołnierzem Lubelszczyzny. Zanim do tego doszło to już był legendą. W czasie okupacji niemieckiej został cichociemnym, a po wylądowaniu w kraju świetnym organizatorem i partyzantem. Zasłynął jako obrońca mieszkańców Zamojszczyzny przed represjami niemieckimi, później jako dowódca Oddziału Dyspozycyjnego Kedywu AK Lublin. Budził lęk i podziw wśród wrogów. Po wkroczeniu sowietów podjął dalszą walkę o niepodległość. Był człowiekiem, który „trząsł całą Lubelszczyzną”. Największy wróg komunistów, ale ojciec dla swoich żołnierzy. Aresztowany we wrześniu 1947 roku i zamordowany po brutalnym śledztwie.

Życiorys mjr. Hieronima Dekutowskiego oraz jego żołnierzy to doskonały przykład ukazania działalności wszystkich Żołnierzy Wyklętych, którzy walczyli najpierw przeciwko Niemcom, a później sowietom i systemowi komunistycznemu, a ich jedynym celem była wolna Ojczyzna. Analizując ich biografie można wysnuć wniosek, że była to ciągła praca konspiracyjna, bez chwili wytchnienia. Najpierw ryzykowali życie i zdrowie w walce z okupantem niemieckim, a później od samego początku istnienia Polski Lubelskiej byli atakowani i mordowani. Całe podziemie prolondyńskie, w tym również „Zaporczycy”, było zwalczane zbrojnie, atakowane propagandowo i oskarżane o współpracę z okupantem niemieckim. „Zaplute karły reakcji” – tak głosiły plakaty propagandowe, a prawda była inna.

Moje publikacje

Zachęcam do przeczytania moich publikacji edukacyjnych przygotowanych dla Oddziałowego Instytutu Pamięci Narodowej w Lublinie. Prace te, związane z tematyką Zaporczyków, zostały opublikowane zarówno w formie papierowej, jak i elektronicznej.

Tadeusz Radwański „Kostek”. „Wyklęty” z Annopola

Broszura edukacyjna przedstawiająca losy Tadeusza Radwańskiego ps. „Kostek” – żołnierza podziemia niepodległościowego NSZ-AK-DSZ z Annopola na Lubelszczyźnie.

Szlakami walk oddziału partyzanckiego AK-WiN Hieronima Dekutowskiego „Zapory” 1944-1956

Przewodnik historyczno-turystyczny z serii „Śladami Bohaterów” przedstawiający trasę „Szlakami walk oddziału partyzanckiego AK–WiN Hieronima Dekutowskiego „Zapory” w latach 1943–1956”.

Hieronim Dekutowski „Zapora” (1918-1949)

Broszura edukacyjna przedstawiająca losy mjr. Hieronima Dekutowskiego „Zapory” – słynnego cichociemnego, legendarnego dowódcy antykomunistycznej partyzantki na Lubelszczyźnie.

Najnowsze wpisy na stronie

Samolej Marian „Jurand”

Samolej Marian „Jurand”

Marian Samolej urodził się 12 lipca 1924 roku w rodzinie Piotra i Julianny z domu Korzeniowska, zamieszkałych we wsi Zalesie, położonej w gminie Wilkołaz na Lubelszczyźnie. Ojciec Samoleja prowadził gospodarstwo rolne, natomiast matka była krawcową. Marian miał młodszego brata, Witolda. Mieszkając w rodzinnym domu, ukończył siedem klas szkoły powszechnej w Ostrowie. W czasie wojny mieszkał na rodzinnym gospodarstwie, pomagając przy uprawie roli. Dokumentacja dotycząca losów […]

Czytaj więcej
Klasztor w Radecznicy – oaza polskich partyzantów

Klasztor w Radecznicy – oaza polskich partyzantów

We wrześniu 1939 roku rozpoczęła się wojenna zawierucha, która przez kilka lat zbierała krwawe żniwa. W tym czasie potężne mury klasztoru Bernardynów w Radecznicy, usytuowanego na wysokiej górze królującej nad okolicznym płaskowyżem, stały się tym, czym dla strudzonego podróżującego po pustyni jest oaza. Miejscem wytchnienia, spokoju, bezpieczeństwa oraz nadziei. Zakonni bracia pełnili służbę konspiracyjną, lecz przede wszystkim duszpasterską, dbając o wysokie morale wśród walczących partyzantów. […]

Czytaj więcej
Wątek Zaporczyków w retrokryminałach o Zydze Maciejewskim

Wątek Zaporczyków w retrokryminałach o Zydze Maciejewskim

Kryminał to gatunek literacki, który nieustannie fascynuje czytelników swoimi intrygującymi zagadkami, skomplikowanymi postaciami i zawiłymi fabułami… Marcin Wroński, znany polski autor, sięgnął po ten gatunek, tworząc serię retrokryminałów osadzonych w Lublinie, gdzie główny bohater, komisarz Zyga Maciejewski, staje w obliczu tajemniczych zbrodni. Większość książek z serii dzieje się w przedwojennym Lublinie, lecz kilka tomów poświęconych jest czasom powojennym. Marcin Wroński w tomie „Pogrom w przyszły […]

Czytaj więcej